ap world history compare and contrast essay help essay for students of high school what is the best essay writing company link link writing a book critique essay on internet services resume writing services chicago illinois weather big y homework helpline horse help me with chemistry homework buying essays online uk mail buy essays for university of phoenix writing college papers for cash research good essay writing companies رفتن به محتوای اصلی

یکشنبه, 1394/03/03 - 09:49

خیمه یک الگو برای نشریات و رسانه‌های هیئت های مذهبی شد

مصاحبه با حجت‌الاسلام دکتر محمدرضا زائری:

خیمه یک الگو برای نشریات و رسانه‌های هیئت های مذهبی شد

 

ماهنامه خیمه ارديبهشت 81 با موضوعِ ويژه هیئت‌ها و مجالس حسيني شروع به کار کرد. اين نشريه اولين نشريه‌ی ويژه هیئت‌ها و مجالس حسيني در ايران است كه به‌عنوان اولين هیئت مكتوب حسيني معرفی‌شده است و شامل بخش‌هایی با عناوين خطبه، ‌مياندار، ‌پير غلام، بحرطویل، علم و كتل و حاج‌آقا دعا بفرمائيد است. در همین راستا، انتشارات خیمه تنها مرکز تخصصی با موضوع امام حسین(ع)، عاشورا و مناسک آیینی در راستای اهداف خود مبنی بر طراحی، برنامه‌ریزی و انجام پروژه‌های عاشورا پژوهی اقدام به انتشار کتاب کرده است. روزهای پایانی سال 1393، گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام دکتر محمدرضا زائري، صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول نشریه خیمه، باوجود مشغله‌های فراوان ایشان، صورت گرفت.

 

نشریه خیمه از چه زمانی و با چه هدف و انگیزه‌ای شروع به کارکرد؟

حدود سال 75 یک نشریه‌ای به نام زمزم داشتیم که به زبان عربی و برای کودکان و نوجوانان خارج از کشور منتشر می‌شد، بعدازاینکه چند شماره از آن منتشرشده بود، ادامه پیدا نکرد و نشریه تعطیل شد و می‌خواستیم به شکل شخصی کار را ادامه دهیم که متأسفانه مقدور نشد و این مجوز در اختیار ما بود. حدود سال 80 که قم ساکن بودم در آن زمان حاج‌آقا وافی که از دوستان قدیمی ما در نوجوانی و از روحانیون فاضل و بسیار موفق بودند و به‌طورجدی در حوزه آموزش مداحی و کار در زمینه هیئت‌های مذهبی اشتغال داشتند به من پیشنهاد کردند که از این مجوز استفاده کنیم و با همکاری هم نشریه‌ای را برای هیئت‌های مذهبی و حوزه مداحی و مناسک آیینی و شعایر حسینی منتشر کنیم و این پیشنهاد را به‌صورت جدی‌تر صحبت کردیم و جلساتی گذاشتیم و بعضی از دوستان مثل آقایان حسینی و توکلیان به جمع ما اضافه شدند و مجله زمزم را با این هدف مجدداً راه‌اندازی کردیم و یکی دو تا پیش‌شماره را با همین اسم درآوردیم و بعد پیشنهاد دوستان این بود که اسم را به "خیمه" تغییر دهیم و تقاضای تغییر نام دادیم  و در وزارت ارشاد موافقت شد و اسم نشریه به خیمه تغییر کرد. فکر کنم اولین شماره ماهنامه خیمه با این موضوع سال 81 منتشر شد و طراحی که از ابتدا داشتیم این بود که درواقع کل موضوعات مربوط به هیئت‌های مذهبی در نشریه موردتوجه باشد و بعد با همین ترتیب خود نشریه و کنداکتور را طرحی کردیم و اسم سرمقاله را خطبه گذاشتیم که معمولاً اول منبرها خوانده می‌شود و بخش‌های مختلف را با همین اسم‌های مشابه تا آخرین بخش که درواقع سخن پایانی نشریه بود به دعای آخر مجلس نام‌گذاری شد که بخش‌های مختلف به همین روال پیش می‌رفت. قصد داشتیم هر شماره یک منبریِ مشهور، یک ذاکر مشهور، مداح معروف، نویسنده و پژوهشگر در حوزه مناسک دینی و شعائر دینی و حسینی معرفی شود . آقای حیدری از ابتدا با ما همکاری داشتند که الان معاون فرهنگی حرم امام حسین علیه‌السلام هستند. ارتباط جمع زیادی از دوستان در قم با مجله شکل گرفت و بسیاری از آن‌ها، خودشان سردمدار و پیشتاز در فعالیت‌های فرهنگی و دینی متنوع هستند. تا مدنی دفتر و فعالیت اصلی و متمرکز نشریه در قم بود تا حدود سال 85 که دفتر نشریه به تهران منتقل شد. بعد به همت آقای وافی و دوستانی که بعداً به جمع ما اضافه شدند بخش‌های دیگری در مجموعه شکل گرفت مثل انتشارات خیمه که برای چاپ کتاب‌های در این حوزه فعال شد مثل کتابخانه تخصصی امام حسین علیه‌السلام  و مناسک آیینی که بعداً شکل گرفت . بعد حدود سال 90 حاج‌آقا وافی همکاری‌شان را با خیمه به این شکل ادامه ندادند، دوستان دیگری مثل حاج‌آقا خداجویان و آقای یزدان طلب و مهندس غضنفری که از سال‌های آغازین خیمه همکاری داشتند، بیشتر فعال شدند و الان بخش مدیریت کارها را ایشان بر عهده‌دارند. و در این فاصله نشریه کودکان و نوجوانان به اسم مجله "جدید" هم راه افتاد که بعد تبدیل به نشریه قرآنی و اهل‌بیتی برای کودکان شد. محصولات فرهنگی با موضوعات مناسک آیینی و شعایر دینی با اسم و برند "محیا" و مجلات با همین نام در خصوص سبک زندگی دینی راه‌اندازی کردیم، کل این مجموعه یعنی بخش انتشارات، مجلات، کتابخانه پژوهشی را درمجموع با عنوان "هیئت قرآنی احیاء" در نظر گرفتیم بر اساس مجموعه‌ای از روایات که بر احیای مکتب اهل‌بیت علیه‌السلام تأکیددارند، مجموعه را به‌عنوان "هیئت قرآنی احیا" ثبت کردیم.

 

 

آن‌طور که پیداست شما و دوستانتان در نشریه خیمه جزو اولین کسانی بودید که دغدغه فعالیت‌های تخصصی هیئت‌ها را داشتید و بعدازآن نشریات و مؤسسات دیگر با همین دغدغه شروع به کارکردند. این دغدغه چرا ایجاد شد و چه لزومی داشت؟

 

بحثی با دوستان مطرح بود که عمده ماجرای آن مرهون اهتمام و توجه حاج‌آقا وافی بود که باید از زحمات ایشان یادکرد، بحثی داشتیم که نقش اساسی و بنیادین هیئت‌های مذهبی در شکل‌گیری جامعه دینی و مذهبی ما آن‌قدر مهم و برجسته و اساسی هست که ممکن است آسیب، تهدید، آفت‌ها و خطرات زیادی به آن وارد شود. رهبر انقلاب اسلامی درباره توجه به این موضوع و آسیب‌شناسی هیئت‌های مذهبی تأکید کرده بودند درعین‌حال در آن زمان آرام‌آرام موج جدیدی از مداحی‌ها و سینه‌زنی شکل می‌گرفت و شروع‌شده بود که به نظر می‌رسید همه‌ی این‌ها نیاز به توجه دارد از طرف دیگر میراث غنی و ارزشمند شعائر دینی، مناسک آیینی و هیئت‌های مذهبی در کل کشور که حوزه بسیار متنوع و گسترده‌ای از موسیقی آیینی و موسیقی سنتی ما را پوشش می‌داد تا موضوعاتی مثل تعزیه و یا هنرهای نمایشی تا هنرهای تجسمی، هنرهای بصری مختلف، ثبت و حفظ این میراث همه از موضوعاتی بودند که به نظر می‌رسید اگر ما در اقدام برای این موضوع کوتاهی کنیم فرصت را از دست می‌دهیم. از طرف دیگر شرایط جدید اجتماعی و در واقع گسترش رسانه‌ها و ارتباطات عمومی اقتضا می‌کرد که ما به‌طورجدی به نشریه‌ای برای فضای مذهبی و هیئتی و دینی فکر کنیم. مجموعه این عوامل باعث شد که موضوع توجه به انتشار یک نشریه برای هیئت‌های مذهبی مطرح شود و همان‌طور که اشاره کردید در عمل هم دیدیم که انتخاب و توجه بسیار درستی بود و بعد از خیمه نشریات زیادی در این زمینه منتشر شد. خوشبختانه امروز سایت‌های اینترنتی فراوان و مجله‌ها و کتاب‌های گسترده‌ای وجود دارد که در این زمینه منتشر می‌شوند و شعر آیینی و مراکز و مؤسساتی در این زمینه‌ها تأسیس‌شده و فعال هستند، حتی الان بسیاری از هیئت‌های مذهبی سایت و وبلاگ دارند و برنامه‌هایشان را در آن منعکس کرده. آن موقع که خیمه فعالیت خود را آغاز کرد، هیچ‌کدام از این نمونه‌ها وجود نداشت به‌نوعی خیمه توانست یک الگو و نمونه‌ای برای این نشریات و رسانه‌ها مطرح کند و خوشبختانه الان نمونه‌های آن متنوع است حتی در خارج از تهران و قم و در شهرهای مختلف شاهد انتشار نشریات متعددی در این زمینه هستیم.

 

انتشارات خیمه هم که بعداً شروع به فعالیت کرد دقیقاً با همین رویکرد تأسیس شد، لطفاً در مورد انتشارات خیمه هم توضیح دهید؟

یکی از بحث‌هایی که همزمان با انتشار مجله مطرح می‌شد این بود که بسیاری از موضوعات به شکل گسترده توسط مخاطبین مورد استقبال قرار می‌گیرد و آن‌ها علاقه‌مند هستند که محتوا و موضوع را به شکل مدون و در قالب کتاب‌هایی داشته باشند، مراجعات و درخواست‌هایی در این زمینه وجود داشت و دوستان ما آرام‌آرام شروع به انتشار برخی کتاب‌ها کردند. اولین کتاب‌هایی که منتشر شد درواقع مجموعه شهرهای آیینی و مجموعه‌ی نوحه‌ها، کتاب ثارالله که کتاب بسیار ارزشمند در زمینه مباحث معرفتی مربوط به عاشورا و سیدالشهدا بود و به‌مرور استقبالی که از این کتاب‌ها صورت گرفت، بعدها مجموعه‌ی‌ پنج‌جلدی مقالات مربوط به عاشورا بانام "عاشورا نامه" با استقبالی روبه‌رو شد که کار انتشارات را جدی‌تر کرد. به‌مرور تغییری در این جهت به وجود آمد که دیدیم ناشرین دیگر در زمینه انتشار شعرهای آیینی و نوحه، فعالیت شان بیشتر شده و به نظر رسید که جای خالی بیشتر در زمینه حوزه مناسک آیینی عاشورا و تاریخ اهل‌بیت وجود دارد که بیشتر به این سمت حرکت کردیم. شورای تخصصی برای انتشارات شکل گرفت و با زحمت دوستانی مثل آقای محسن حسام مظاهری بحث انتشارات خیمه جهت‌گیری و توجه دقیق‌تری پیدا کرد و خوشبختانه امروز عناوین متعددی که در انتشارات خیمه چاپ‌شده، به چاپ متعدد رسیده و در حوزه‌های مختلف مربوط به این موضوع با استقبال گسترده‌ای مواجه شد بعضاً قالب‌ها و فضاهای بسیار جذاب و متنوعی مثل کتاب‌های صاحب دلان درباره وعاظ و مادحین مشهور و ارادتمندان شهدا با استقبال بسیار گسترده‌ای هم مواجه شد. امسال نسخه‌ی منقح و مصحح "مقتل الحسین" و کتاب‌های بسیار متنوعی مثل کتاب "لبیک یا حسین"، مجموعه گفتارهای عاشورایی سید حسن نصرالله (دبیر حزب‌الله لبنان)، و امثال این موارد رونق بیشتری به خیمه دادند.

در انتشارات و نشریه خیمه چه مأموریتی برای خود تعریف کرده‌اید؟

تعمیق معرفت دینی و توسعه مجالس حسینی و تکریم و تحکیم شعائر مذهبی که مجموعه‌ی این‌ها زمینه پالایش و پیرایش مجالس مذهبی و فضای سنتی دینی را فراهم کرده و بنیان معرفتی مردم و اعتقادات و دلبستگی مردم به وجود سیدالشهدا علیه‌السلام و همه‌ی اهل‌بیت را فراهم کرده و به‌نوعی بتواند زمینه‌ساز احیای مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام در دو محور قرآن و عترت باشد.

تا چه اندازه‌ای توانسته‌اید با هیئت‌های مذهبی ارتباط برقرار کنید و مؤثر باشید؟ آیا تابه‌حال بازخوردی گرفته‌اید؟

واقعیت این است که بازخورد به‌طور طبیعی با تماس‌ها و تعامل‌هایی که به‌طور مستمر با مخاطبین و یا هیئت‌های مذهبی، تشکل‌های دینی داریم، حاصل‌شده. خوشبختانه با تمام محدودیت‌ها و مشکلاتی که در این راه داشته‌ایم و حتی گاهی روشن نبودن جزئیات  این مسیر و حتی بی‌تجربه بودن خودمان در برخی زمینه‌ها، موفقیت‌های زیادی کسب کرده‌ایم اما هنوز به آن سطح مطلوب نرسیده‌ایم. خیلی از تجربه‌هایی که در خیمه رقم خورده تجربه موفقی بوده، بعضی از راه‌ها که در مجموعه خیمه به آن وارد شدیم؛ دستاوردهایی داشته یا باعث حرکت‌های دیگری شده . خیلی از اتفاقاتی که امروز در سطح کشور در این زمینه اتفاق می‌افتد امثال "نمایشگاه عطر سیب"، که هرسال برگزار می‌شود، تا بسیاری از برنامه‌های "تکریم خادمین امام حسین علیه‌السلام"، بسیاری از این‌ها نطفه و مقدمه‌های آن در مجله خیمه شکل‌گرفته اما واقعیت این است که باید اعتراف کنم که در یک حوزه نتوانسته‌ایم موفقیت‌های مطلوب و موردنظر را به دست آوریم که ذکر دلایل آن فضا و مجال دیگری می‌خواهد و آن متأسفانه ایجاد یک ارتباط تنگاتنگ و ساختاری منسجم با هیئت‌های مذهبی در سطح شهر بود؛ ایده آل برای ما این بود که خود هیئت‌های مذهبی نشریه خیمه را به‌عنوان ارگان خود تلقی کرده و البته می‌توان حدس زد که این اتفاق، اتفاقی نیست که به دلایل مختلف به‌راحتی و آسانی محقق شود.

 

در انتشارات خیمه با چه محدودیت‌ها و مشکلاتی روبه‌رو هستید و نحوه برخورد شما با این مشکلات چگونه بوده است؟

مهم‌ترین مشکل، درعین‌حال که حوزه بسیار جدی و مهمی است، بحث توزیع و ایجاد دسترسی مخاطب و بحث دیگری تبلیغ و معرفی کار و بحث سوم سرمایه‌گذاری و بحث مالی است. در حوزه توزیع مشکلی که ما داریم این است که جنس مخاطبان این کتاب‌ها لزوماً جنس عادی مخاطبان کتاب‌فروشی‌ها و مراکز عرضه کتاب‌ها نیست و بسیاری از این کتاب‌ها را کسانی متقاضی آن هستند که لزوماً در کتاب‌فروشی‌ها ممکن است حضور نداشته باشند و از آن‌طرف متأسفانه شبکه‌ای برای ایجاد دسترسی مستقیم مخاطبان واقعی در اختیار نداریم، حوزه دوم که تبلیغ است، امکان استفاده از تبلیغات سراسری مثل رسانه ملی یا نشریات سراسری که مخاطب خاص به آن دسترسی و با آن ارتباط داشته باشد یا به شکل مستقیم در خود هیئت‌ها و مجالس مذهبی، به وجود نیامده، شاید لازم باشد برای مثال چنین کتابی در برنامه‌های خاص تلویزیون مثل سخنرانی مذهبی با مخاطب خاص معرفی شود و این می‌تواند به دسترسی بیشتر مخاطب کمک کند. مطلب سوم بحث سرمایه‌گذاری است، سرمایه‌گذاری با  توجه به قیمت کاغذ، واقعاً سرمایه‌گذاری در این حوزه برای کسی صرفه اقتصادی ندارد. تأمین این سرمایه اولین چالش جدی برای همه ناشرین است و تولید یک کتاب خوب و باکیفیت و ارزشمند نیاز به مدت‌ها انتظار برای بازگشت سرمایه دارد که گاهی ممکن است محقق نشود و از طرف دیگر در مرحله تولید، سرمایه‌گذاری بسیار زیادی می‌خواهد که چه‌بسا ممکن است ناشر و نویسنده چند سال باید سرمایه‌گذاری و هزینه کنند تا اثری به مرحله انتشار برسد و چنین سرمایه‌گذاری از کسانی برمی‌آید که یا سرمایه اولیه داشته باشند و یا با آثار دیگر جبران کنند؛ مشکلی که ما داریم این است که چون ناشر تخصصی هستیم از کتاب‌های دیگر نمی‌توانیم سرمایه تأمین کنیم مثلاً بعضی از ناشرین که کار عمومی می‌کنند، کتاب‌های درسی، داستان، جذاب و عمومی منتشر کرده و از بازگشت سرمایه از آن کتاب‌ها ممکن است بتوانند کتاب تخصصی منتشر کنند اما کل کار ما تخصصی است، طبیعتاً حتی کتاب‌هایی مثل مفاتیح و دیوان حافظ هم نداریم که بتوانیم از فروش این کتاب‌ها کار را تأمین کنیم. مجموعه این عوامل باعث شده که سرعت کار در انتشارات خیمه ازآنچه انتظارمان هست کمتر شود.

 

 

فکر نمی‌کنید باید تغییری در نشریه خیمه ایجاد کنید؟ این را به این دلیل می‌گویم که درست است که خیمه شروع‌کننده این مسیر بوده ولی اگر الآن نگاه کنید بعضی نشریات شاید بهتر از خیمه کار می‌کنند؟

بله این را قبول دارم، هم ساختار و محتوای خود نشریه نیازمند بازنگری است و هم قالب عرضه. ممکن است امروز لازم باشد خیلی از کارها را مثلاً ما از سایت خیمه که الان هم فعال است، دنبال کنیم یا اپلیکیشن موبایل طراحی کرده یا راه‌های جدیدی برای عرضه محتوا پیداکرده اما واقعیت این است که بخشی از این‌ها نیازمند یک فراغت بال و امکانات اولیه است که متأسفانه به‌مرور از ما گرفته‌شده. من باید اعتراف کنم که اگر خودم می‌توانستم وقت بیشتری برای کار خیمه بگذارم، شاید وضع خیلی فرق می‌کرد اما متأسفانه خود من، شرایط شخصی، اشتغالات، درگیری‌ها و گرفتاری‌هایم به‌گونه‌ای است که فرصت، امکان و مجال در واقع فارغ شدن و استقرار جدی برای کار خیمه ندارم شاید همین هم از عواملی است که شکل مطلوب برای مجله حاصل نشود و الا خیلی از ایده‌ها و افکاری که خود ما برای مجله خیمه داشتیم گاهی برای دوستان دیگر مطرح کردیم و به آن‌ها منتقل کردیم و آن‌ها توانستند در کار خودشان با موفقیت پیش بروند و آن‌ها را دنبال کنند، سوژه‌های بسیار زیادی بوده که گاهی به دوستان دیگر گفتیم و آن‌ها در نشریات خودشان عمل کردند. در پایان عرضم، ما نباید یک نکته را فراموش کنیم که در واقع وضعیت مشترک و یکسان همه نشریات کاغذی است که حتی فارغ از موضوعات فرهنگی، فکری و دینی همه نشریات با کاهش مخاطب و تیراژ روبه‌رو هستند به دلیل عواملی که همه ما می‌دانیم؛ وجود رقیب‌های جدی مثل اینترنت و دسترسی گسترده مردم به شبکه‌های تلویزیونی، تغییر سبک زندگی، تغییر معادلات اقتصادی، گرانی کاغذ و هزینه تولید نشریه و پراکندگی نیروی انسانی در این حوزه، همه‌ی این موارد به این وضعیت کمک کرده. به‌عنوان‌مثال درجایی مثل خیمه مگر چند نفر روزنامه‌نگار توانمند و خوش‌ذوق هنرمند و قابل می‌توانیم پیدا کنیم که در حوزه موضوعات دینی، آن‌هم با گرایش مجالس عزاداری و محافل حسینی و شعایر مذهبی بتوانند فعالیت کنند؟ و یک کار جذابی ارائه دهند که در حین حفظ کیفیت و مراعات چهارچوب‌ها و خط قرمزها بتوانند جذاب و شوق برانگیز و تأثیرگذار باشند؟ این مشکل عمومی است که به غیر ما بعضی نشریات هم با آن روبه‌رو هستند ولی طبیعتاً اگر بین همه این‌ها بخواهیم مقایسه کنیم، کیفیت نشریات و محصولات فرهنگی متفاوت است، ازاین‌جهت من واقعاً قبول دارم که خیمه هنوز خیلی جای رشد و کار دارد.

حرف آخر:

خیلی پروژه‌ها و موضوعات متنوع را دوستان در این سال‌ها داشته‌اند به‌عنوان‌مثال کاری مثل کتاب سال عاشورا که آغاز شد ولی به شکل منظم انجام نشد یا مجالس مختلف چهل منزل تا اربعین که بحث‌های فکری و علمی مربوط به این حوزه بود، مناسک آیینی که کلید خورد یا مرکز هنرهای آیینی یا بسیاری از فعالیت‌ها که شروع‌شده بود یا قصد انتشارش بوده و یا تولید دانش‌نامه مناسک آیینی و خیلی پروژه‌های دیگر مثل تولید برنامه‌های تلویزیونی که کلید خورد حتی استودیو تولید برنامه در مجموعه توسط دوستان تأسیس شد و فعالیت‌های بسیاری هست که متأسفانه به شکل کامل نتوانستیم به آن بپردازیم، نمونه آن بحث تولید محصولات بود که اشاره کردم. امیدوارم روزی فراغت و فرصت و شرایط و امکان توجه به همه بخش‌ها به وجود آید و مجله خیمه به شکل گسترده و مفید با مخاطب حقیقی به این موضوع بپردازد، مخصوصاً تربیت نیروی انسانی که دغدغه شخصی خود من هست ‌بتوانیم وارد شویم. آرزوی شخصی من است که هیئت قرآنی احیا، پایگاه پرورش و رشد روزنامه‌نگاران جوان، خوش‌ذوق و توانمند در حوزه فعالیت‌های دینی و مذهبی باشد، کما اینکه تا امروز هم به شکل خیلی نرم و آرامی این اتفاق افتاده است.

 

 

 

ایـــــجاد دیـــدگاه

 بيست سال بعد مي‌توان دريافت كه محمد‌رضا زائري فراتر از آنچه اكنون از او مي‌بينيم بوده است و اين نشان از همت و پشتكار و تلاش طاقت‌فرساي او دارد.

سید مهدی
شجاعی
نویسنده
essay writing here site essay writing on my classroom i want to write an essay help with biology essays here site buy literary analysis essay write custom research paper write homework write homework writing methodology for dissertation write a research paper if you buy an essay is it plagiarism the essay writing my village writing a good research paper high quality write a report for me site essay writing on my favourite pet essay help flood victims what should i write for my college application essay writing a nursing research paper essays on service marketing help with phd proposal what should i write my profile essay about what to write my essay about buy help you write essay essay essay about service above self